Gdzie można znaleźć opis dostępnych wzorów dźwięku (syren)?
Wzory dźwięku (syreny) są opisane w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej (DTR) oraz ulotce produktowej wyrobu. Dodatkowo wzory dźwięku są również zawarte w Świadectwie Dopuszczenia wydanym dla wyrobu przez CNBOP-PIB.
Jaki wpływ ma przekrój przewodów na spadki napięć?
Im większy przekrój żył przewodu, tym niższa jego rezystancja, a co za tym idzie mniejsze spadki napięć. Przykładowo przewód HDGs 1x2x1,5 mm2 posiada rezystancję żył R = 12,1 Ω/km, podczas gdy przewód HTKSH 1x2x2,5 mm2 posiada rezystancję żył 7,41 Ω/km. W celu obliczenia spadku napięć należy wziąć pod uwagę długość linii oraz założyć współczynnik bezpieczeństwa związany z długością przewodu, który może zostać objęty pożarem (wzrost jego rezystancji).
Jaki wpływ ma tłumienność przegród na poziom sygnału alarmowego?
Przeszkody w postaci np. drzwi mają znaczący wpływ na poziom sygnału alarmowego. Dla tradycyjnych drzwi przyjmuje się tłumienność ok. 20 dB, a dla drzwi przeciwpożarowych nawet ok. 30 dB. W takim przypadku praktycznie niemożliwym jest zapewnienie wymaganego poziomu dźwięku w miejscach, gdzie sygnalizator znajduje się za więcej niż jednymi drzwiami.
Jaki jest wpływ temperatury na rezystancję żył?
Rezystancja przewodów zmienia się w funkcji temperatury. Zgodnie z krzywą ISO temperatura przewodu PH30, pracującego w warunkach pożaru wyniesie po 30 minutach 822°C, a jego rezystancja wzrośnie 4,5x! Temperatura przewodu PH90 po czasie 90 minut wyniesie ok. 955°C, a jego rezystancja wzrośnie prawie 5,3x! Należy to uwzględnić w trakcie projektowania instalacji oraz przyjąć odpowiednie współczynniki bezpieczeństwa. Rezystancja przewodu ma bowiem wpływ na spadki napięć, a co za tym idzie na to czy urządzenie zadziała w warunkach zagrożenia, czy też nie. Spadki napięć można zniwelować, zwiększając, przekrój żył.
Jak czytać i co oznacza kod IK?
W normie PN-EN 50102 (PN-EN 62262) podano klasyfikację stopni ochrony zapewnianej przez obudowy przed zewnętrznymi udarami mechanicznymi urządzeń o napięciu znamionowym nieprzekraczającym 72,5 kV. Podano definicje stopni ochrony i ich oznaczenia, wymagania dotyczące każdego oznaczenia oraz opis badań wykonanych w celu sprawdzenia, czy obudowa spełnia wymagania normy.
W normie przedstawiono klasyfikację od 0 do IK10, gdzie IK0 to brak ochrony, a IK10 odporność na udar o energii 20J (uderzenie stalowego młota lub kuli o masie 5 kg spadającego na obudowę z wysokości 40 cm).
Czy wiesz, że?
Niedawno została opublikowana zmiana do ww. normy, która wprowadza między innymi nowy stopień ochrony IK11 (odporność na udar o energii 50J!).
Jak czytać i co oznacza kod IP?
Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (kod IP) to pełna nazwa normy PN-EN 60529. Znaleźć można w niej klasyfikację stopni ochrony zapewnianych przez obudowy urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 72,5 kV.
Kod składa się z:
- pierwszej cyfry charakterystycznej (przed wnikaniem obcych ciał stałych)
- drugiej cyfry charakterystycznej (przed wnikaniem wody)
- litery dodatkowej (przed dostępem do części niebezpiecznych)
- litery uzupełniającej (informacje uzupełniające)
Przykładowo wg norm EN 54-3, EN 54-23 zewnętrzne sygnalizatory pożarowe (typu B) muszą zapewnić ochronę IP33C. Oznacza to, że obudowa zapewnia ochronę przed:
- dostępem do części niebezpiecznych narzędziem (próbnik 2,5 mm)
- ciałami obcymi o średnicy 2,5 mm i większej
- natryskiwaniem wodą (pod dowolnym kątem do 60° od pionu)
Jak obliczyć potrzebną pojemność akumulatorów do zasilacza?
Wymaganą pojemność K [Ah] akumulatora/-ów można obliczyć ze wzoru:
K=1,25*(I1*t1+I2*t2)
Gdzie:
K – wymagana pojemność, w amperogodzinach (Ah)
t1 – czas podtrzymania, w godzinach (h)
t2 – czas alarmowania, w godzinach (h)
I1 – prąd całkowity, który pobiera instalacja systemu sygnalizacji pożarowej w przypadku uszkodzenia źródła energii, w amperach (A)
I2 – prąd całkowity, który pobiera instalacja systemu sygnalizacji pożarowej podczas alarmowania, w amperach (A)
Gdzie szukać dodatkowych informacji dotyczących sygnalizatorów optycznych?
EN 54-23 Fire detection and fire alarm systems. Fire alarm devices. Visual alarm devices (wersja polska PN-EN 54-23:2010 Systemy sygnalizacji pożarowej — Część 23: Pożarowe urządzenia alarmowe — Sygnalizatory optyczne)
PKN-CEN/TS 54-14:2020-09 Systemy sygnalizacji pożarowej — Część 14: Wytyczne planowania, projektowania, instalowania, odbioru, eksploatacji i konserwacji
STANDARD CNBOP – PIB Nr CNBOP–PIB–0019 Ochrona Przeciwpożarowa SYGNALIZATORY OPTYCZNE
NFPA 72 National Fire Alarm and Signaling Code
COP 0001 Loss prevention code of practice. Code of practice for visual alarm devices used for fire warning. Issue 1.0
Czy możliwe jest budowanie sieci (synchronizacji) sygnalizatorów różnego typu?
Możliwe jest budowanie sieci sygnalizatorów złożonych z urządzeń: SA-K7N, SA-K5N, SAOZ-Pk2, SA-P8, SO-P8, SAO-P8. Sygnalizatory te mają zastosowany taki sam mechanizm synchronizacji, co umożliwia tworzenie sieci (synchronizację).
Jak rozumieć pojęcie wymaganego natężenia oświetlenia?
Wymagane natężenie oświetlenia wg EN 54-23:2010 to natężenie światła 0,4 lm/m2 na powierzchni prostopadłej do kierunku światła emitowanego przez urządzenie.
Jak szacunkowo dobrać ilość sygnalizatorów optycznych?
Na stronie W2 udostępnione są kształty brył fotometrycznych dla poszczególnych sygnalizatorów. W zależności od typu sygnalizatora oraz wysokości jego montażu zmienia się promień obszaru pokrycia (fragment przestrzeni, w którym osiąga się wymagane przez normę natężenie światła).
Przykładowo dla sygnalizatora SO-P8/CC (w przypadku ustawień fabrycznych) promień obszaru pokrycia (R) dla wysokości montażu (h=3 m) wynosi 4,1 m. Dzięki temu można obliczyć długość boku (a) oraz pole kwadratu (Sa), dla którego zapewnione jest natężenie światła wynoszące 0,4 lx.
kliknij, aby powiększyć
Dla rozpatrywanego przypadku a = (2 x 4,1 m) / √2 ≈ 5,8 m. Pole kwadratu, gdzie zapewniony jest wymagany poziom natężenia światła wynosi Sa = a2 ≈ 33,64 m2. Na podstawie tego można oszacować ilość potrzebnych sygnalizatorów na osi x (Lx ) oraz osi y (Ly ).
Przykład:
Dla przykładu załóżmy, że rozpatrywane pomieszczenie ma wymiary x = 20 m, y = 10 m. W takim przypadku ilość potrzebnych sygnalizatorów na boku x wyniesie Lx = 20 m / 5,8 m ≈ 3,45, natomiast liczba sygnalizatorów na boku y wyniesie Ly = 10 m / 6,93 m ≈ 1,72. Oczywiście należy przyjąć do dalszych szacunków liczby całkowite więc Lx = 4, a Ly = 2. Całkowita ilość potrzebnych sygnalizatorów wyniesie finalnie Lx x Ly = 4 x 2 = 8.
W przypadku, gdy pomieszczenie ma nieregularny kształt, należy je podzielić na mniejsze kwadraty. Do bardziej szczegółowych obliczeń należy wykorzystać pliki *.ies dostępne do pobrania ze strony oraz aplikacje typu DIALux czy Calculux, gdzie możliwe jest uwzględnienie większej liczby zmiennych. Więcej informacji odnośnie rozmieszczania sygnalizatorów optycznych znaleźć można w normie amerykańskiej NFPA 72 National Fire Alarm and Signaling Code.
UWAGA: Powyższy przykład służy do zobrazowania zagadnienia rozmieszczania sygnalizatorów. Jest on poglądowy. W warunkach rzeczywistych należy wziąć pod uwagę wiele dodatkowych czynników.
Co oznacza kod IP21C oraz IP33C zamieszczany przy sygnalizatorach?
Dla sygnalizatorów typu A producent powinien zapewnić minimalny stopień ochrony na poziomie 21C (zgodnie z normą EN 60529:1991 Stopnie ochrony zapewniane przez obudowy (Kod IP) – norma ta precyzuje „…system klasyfikacji stopni ochrony, oznaczanych kodem, zapewnianej przez obudowy urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym nie większym niż 72,5 kV…”) co równoznaczne jest z faktem, iż samo urządzenie chronione jest przed dostępem ciał obcych o średnicy większej lub równej 12,5 mm oraz przed szkodliwymi skutkami wnikania do wnętrza obudowy urządzenia kapiącej wody. Dla samego użytkownika jest to zabezpieczenie przed dostępem palców rąk do części niebezpiecznych.
Sygnalizatory typu B natomiast powinny mieć zapewniony stopień ochrony na poziomie nie mniejszym niż 33C. Zgodnie z normą przywołaną powyżej oznacza to ochronę przed dostępem ciał obcych o średnicy większej lub równej 2,5 mm oraz przed szkodliwymi skutkami wnikania do wnętrza obudowy urządzenia wody natryskiwanej. Użytkownik chroniony jest przed dostępem do części niebezpiecznych, nawet w przypadku użycia narzędzia. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, iż wyrób powinien mieć zapewnione odpowiednie środki, które ograniczają dostęp do jego wnętrza w celu usunięcia jego części lub całego urządzenia, a także zmiany trybu jego działania np. poprzez specjalne narzędzia (ang. special tool), kody, ukryte śruby, plomby.
Kiedy zalecana jest synchronizacja sygnalizatorów z członem optycznym?
W EN 54-23:2010, NFPA 72 oraz LPCB CoP 0001 zawarte zostały zapisy określające wykorzystanie synchronizacji sygnałów błyskowych generowanych przez sygnalizatory optyczne. W momencie, gdy urządzenia są instalowane w bliskim sąsiedztwie, ich częstotliwość/wzór czasowy błyskania mogą doprowadzić do niepożądanych skutków – takich jak wywołanie napadów u osób cierpiących na epilepsję światłoczułą (szczegółowy opis zagadnienia znajduje się w LPCB CoP 0001). W normie NFPA 72 dodatkowo znajduje się zapis, że synchronizację należy stosować w momencie, gdy z jednego miejsca w budynku są widoczne co najmniej dwa sygnalizatory optyczne.
Certyfikowane sygnalizatory produkowane przez W2 posiadające certyfikowany człon optyczny są wyposażone w funkcję synchronizacji (SO-P8, SAO-P8, SGO-Pgw, SAOZ-Pk2, SGO-Pgz3).
Jakie są zalety sygnalizatorów optycznych z kategorią O?
Zaklasyfikowanie urządzenia jako kategoria O jest najbardziej elastycznym podejściem. Poniżej przedstawiono główne zalety kategorii O w stosunku do dwóch pozostałych (C i W)
- dzięki dowolnej pozycji montażu (strop, ściana) eliminowana jest konieczność posiadania podwójnych zapasów (urządzenia kategorii C i W mogą być instalowane jedynie w obrębie swojej kategorii)
- brak ograniczeń co do wysokości montażowej – dla urządzeń optycznych zaklasyfikowanych jako O podawana jest jedynie sugerowana wysokość montażu. W przypadku urządzenia zaklasyfikowanego jako C-3-y nie jest dopuszczalny montaż na wysokości wyższej niż 3 m. W takim przypadku należy użyć innego urządzenia np. C-6-y. Sugerowana wysokość montażu dla kategorii O np. 3 m nie wyklucza montażu urządzenia powyżej tej wysokości. Należy mieć jednak na uwadze, że urządzenie o sugerowanej wysokości montażu 3 m z dużym prawdopodobieństwem będzie pokrywało mniejszy obszar podczas montażu np. na wysokości 4 m
- urządzenia kategorii O nie podlegają żadnym ograniczeniom – możliwe jest utworzenie największego możliwego obszaru pokrycia w formie dowolnego prostopadłościanu
Urządzenia z członem optycznym firmy W2 (SO-P8, SAO-P8, SGO-Pgw, SAOZ-Pk2, SGO-Pgz3) posiadają kategorię O.
Co oznacza kategoria pokrycia sygnalizatora?
W normie EN 54-23:2010 oprócz podziału ze względu na środowisko pracy został wprowadzony również podział urządzeń wg kategorii pokrycia:
Kategoria “C” dla sygnalizatorów instalowanych na stropach (ang. “C” – ceilling mounted devices)
Kategoria “W” dla sygnalizatorów instalowanych na ścianach (ang. “W” – wall mounted devices)
Kategoria “O” dla sygnalizatorów o klasie otwartej (ang. “O” – open class devices)
W pracy [1] scharakteryzowany został podział wg kategorii pokrycia. Dla sygnalizatorów kategorii C producent musi podać maksymalną wysokość montażu: 3 m, 6 m lub 9 m oraz średnicę (w metrach) cylindrycznego obszaru będącego zasięgiem działania urządzenia zabudowanego na wysokości sufitu, w którym sygnalizator osiąga wymagane natężenie światła. Przykładowo oznaczenie C-3-6 oznacza, że sygnalizator zamontowany na wysokości 3 m zapewnia wymagane natężenie światła w walcu o średnicy 6 m i wysokości 3 m.
Dla urządzeń kategorii W należy określić maksymalną wysokość montażu urządzenia na ścianie (minimum 2,4 m) oraz szerokość (w metrach) sześciennego obszaru, w którym wymagane natężenie oświetlenia jest zgodne z normą. Przykładowo oznaczenie W-2,4-4 oznacza, że sygnalizator zamontowany na ścianie na wysokości 2,4 m zapewni wymagane natężenie światła w przestrzeni o wymiarach 2,4x4x4 m.
Produkowane przez W2 sygnalizatory, posiadające człon optyczny certyfikowany zgodnie z normą EN 54-23:2010 zostały zaklasyfikowane jako kategoria O. Oznacza to, że mogą one być montowane zarówno na suficie, jak i ścianie, a deklarowany obszar pokrycia został przedstawiony za pomocą bryły fotometrycznej. Dokładny kształt bryły dla poszczególnych sygnalizatorów został udostępniony na stronie W2.
[1] Borysewicz Jarosław, Stępień Paweł, Chołuj Łukasz, Wymagania, metody badań i kryteria oceny właściwości sygnalizatorów optycznych (VAD). Metoda pomiaru rozsyłu światła, BiTP Vol. 44 Issue 4, 2016, pp. 159–164
Co oznacza kategoria sygnalizatora (typ A, typ B)?
W normie EN 54-23:2010 wprowadzony został podział na sygnalizatory typu A (do zastosowań wewnątrz) oraz typu B (do zastosowań na zewnątrz). Jest to istotne z punktu widzenia wymogów, które musi spełnić urządzenie. W skrócie urządzenia zaklasyfikowane jako typ B muszą przejść bardziej restrykcyjne badania, przykładowo muszą posiadać wyższy stopień ochrony IP oraz przechodzą dodatkowe testy, które nie są wymagane dla urządzeń typu A. Wszystko to sprawia, że mogą one być stosowane zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz budynków, gdzie np. możliwe jest wystąpienie długotrwałej wysokiej wilgotności powietrza lub/i narażenie na wysoką temperaturę.
Dlaczego obudowa i barwa błysku sygnalizatorów sprzedawanych w Polsce muszą być czerwone?
Każdy sygnalizator akustyczny czy optyczny stosowany w systemie sygnalizacji pożaru musi posiadać stosowne dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów prawnych.
Pierwszym prawnie wymaganym dokumentem jest Certyfikat wystawiany na zgodność z normą zharmonizowaną. Obecnie na zgodność z normą EN 54-23:2010, która obejmuje sygnalizatory optyczne wystawiany jest przez CNBOP-PIB Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych. Norma określa wymagania międzynarodowe.
Dla niektórych grup produktów mogą istnieć dodatkowe wymagania krajowe. W przypadku sygnalizatorów akustycznych oraz optycznych są one ujęte w Załączniku do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. (poz. 553). Urządzenia te wchodzą w skład grupy 11 czyli elementów systemów ostrzegania i ewakuacji. W związku z tym konieczne jest wydanie dla nich Świadectwa Dopuszczenia, które potwierdza spełnienie wymagań zawartych w ww. rozporządzeniu. Punkt 11.5.2.1 określa wymagany kolor urządzenia oraz sygnału optycznego:
Obudowa sygnalizatora i kolor światła powinien być czerwony. Na widzialnej powierzchni sygnalizatora powinien być umieszczony napis „POŻAR” koloru białego.
Warto dodać, że w obowiązującej normie zharmonizowanej EN 54-23:2010 uwzględniono również biały kolor emitowanego światła. W związku z tym w krajach, gdzie nie ma dodatkowych obostrzeń lokalnych (np. podobnych do ww. rozporządzenia) możliwe jest również stosowanie sygnalizatorów ze światłem białym, jak i również bez napisu POŻAR. Urządzenia z certyfikowanym członem optycznym produkowane przez W2 (SO-P8, SAO-P8, SAOZ-Pk2, SGO-Pgw, SGO-Pgz3) zostały przebadane zgodnie z normą zharmonizowaną i mogą być w razie potrzeby zamówione również ze światłem białym.
Jakie wymagania powinien spełnić pożarowy sygnalizator optyczny?
Pożarowy sygnalizator optyczny powinien spełniać wymagania normy EN 54-23. Sygnał pożarowy powinien być dobrze widoczny oraz powinien różnić się od innych sygnałów używanych w pomieszczeniach.
Sygnalizatory optyczne powinny być ponumerowane oraz umieszczone w taki sposób, żeby były widoczne z każdego miejsca w przestrzeni, gdzie są wykorzystywane.
Dodatkowo w Polsce sygnalizatory optyczne muszą spełniać wymogi zawarte w rozporządzeniu MSWiA z dnia 27 kwietnia 2010 r.
Gdzie i po co stosuje się sygnalizatory optyczne?
Optyczne urządzenia alarmowe powinno się stosować wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość, że przebywają osoby niesłyszące, niedosłyszące, stosowane są ochronniki słuchu lub w obszarach budynku o dużym natężeniu hałasu. Stosowne zapisy odnośnie stosowania sygnalizatorów optycznych znaleźć można m.in. w PKN-CEN/TS 54-14:2006 Systemy sygnalizacji pożarowej — Część 14: Wytyczne planowania, projektowania, instalowania, odbioru, eksploatacji i konserwacji.
„W strefach, w których sygnały akustyczne mogą być nieskuteczne, np. wskutek zbyt wysokiego poziomu szumów tła, upośledzenia słuchu wśród użytkowników lub gdzie prawdopodobnie nosi się ochraniacze słuchu, w uzupełnieniu do sygnałów akustycznych należy stosować sygnały optyczne…”
Sygnalizatory optyczne powinny być stosowane jako uzupełnienie sygnalizacji akustycznej.
„Optyczne urządzenia alarmowania pożarowego powinny być stosowane tylko jako uzupełnienie akustycznych urządzeń alarmowych i nie powinny być stosowane samodzielnie. Każdy optyczny alarm pożarowy powinien być wyraźnie widoczny i powinien odróżniać się od innych sygnałów optycznych używanych w obiekcie.”
Czy sygnalizatory pożarowe posiadają zabezpieczenie przed zmianą polaryzacji napięcia zasilającego?
Tak, sygnalizatory pożarowe posiadają zabezpieczenie przed zmianą polaryzacji napięcia zasilającego.
Czy w sygnalizatorach pożarowych istnieje możliwość wyłączenia sygnału optycznego, pozostawiając sygnał dźwiękowy?
Nie, nie ma takiej możliwości.
Czy można wyłączyć dźwięk w sygnalizatorach z członem akustycznym?
Tak, istnieje taka możliwość. W celu wyłączenia dźwięku, pozostawiając jednocześnie sygnał optyczny, należy stosować wyłącznik WSD-1.
Czy sygnalizatory pożarowe posiadają wbudowany zasilacz, czy należy zasilać je z centrali?
Sygnalizatory pożarowe nie posiadają wbudowanego zasilacza, konieczne jest zapewnienie zewnętrznego źródła zasilania. Do zacisków sygnalizatora powinno być doprowadzone napięcie zgodnie z dokumentacją producenta.
Czy pożarowy sygnał alarmowy może informować o innych zdarzeniach?
Sygnał alarmu pożarowego może być stosowany jedynie w przypadku, gdy pożądana reakcja odbiorcy jest zbieżna z sytuacją zagrożenia pożarowego. W innych przypadkach sygnał alarmu pożarowego nie powinien być stosowany, chyba że jest on rozgłaszany wraz z innymi informacjami.
Jakie są wymagania odnośnie wzoru sygnału alarmowego?
Sygnał alarmowy do celów informowania o zagrożeniu pożarowym powinien być taki sam we wszystkich częściach budynku.
Na terenie kampusu lub miejsca z wieloma budynkami wzór dźwięku alarmowego powinien być taki sam dla wszystkich budynków.
Sygnały z urządzeń alarmowych muszą się różnić od sygnałów eksploatacyjnych.
Jaki poziom dźwięku powinien zapewnić sygnalizator akustyczny?
Poziom dźwięku powinien być wystarczający, żeby akustyczny sygnał alarmowy był dobrze słyszalny ponad ogólnym poziomem hałasu (poziom dźwięków zakłócających). Dodatkowo poziom sygnału nie powinien przekraczać 118 dB(A) w żadnym miejscu, gdzie mogą przebywać ludzie.
Minimalny poziom dźwięku sygnału alarmowego powinien wynieść co najmniej 65 dB(A) lub 10 dB(A) ponad poziom dźwięków zakłócających trwających dłużej niż 30 s (w zależności od tego która wartość jest większa).
Jeśli sygnał alarmowy powinien obudzić śpiące osoby (strefy wypoczynku) to minimalny poziom dźwięku na wysokości uszu śpiących osób powinien wynieść co najmniej 75 dB(A).
Poziomy minimalne powinny być osiągnięte wszędzie tam, gdzie sygnał alarmowy powinien być słyszalny.
